محمد الريشهري

307

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

پژوهشى در بارهء نهى از بر زبان آوردن نام امام عصرعليه السلام جواز يا حرمت نام بردن از امام مهدى عليه السلام با نام خاصّ ايشان ، از مباحث كهن و درازدامن در جامعهء علمى شيعه است . اختلاف روايات و حتّى تعارض آنها در اين باره موجب پديد آمدن نظريّه‌هاى متفاوت ، و چرايى اين حكم و توجيه‌هاى ذكر شده براى آن در طول تاريخ شيعه ، سبب پديد آمدن اقوال متفاوت عالمان ، گشته است . اكنون به اختصار ، به بررسى احاديث واقوال عالمان در اين باره مىپردازيم : 1 . دسته‌بندى احاديث موجود احاديث ناظر به اين مطلب در چند گروه مختلف ، دسته‌بندى مىشوند . يك . نهى مطلق : گروه اوّل نام بردن از امام مهدى عليه السلام را به طور كلّى و به گونهء مطلق ، ممنوع شمرده‌اند . از جمله ، حديثى است كه امام صادق عليه السلام مىفرمايد : صاحِبُ هذَا الأَمرِ ، لا يُسَمّيهِ بِاسمِهِ إلّاكافِرٌ . « 1 » صاحب اين امر را جز كافر ، به نام نمىخواند . دو . نهى تا زمان ظهور : گروهى ديگر از احاديث ، ممنوعيت بردن نام خاصّ امام مهدى عليه السلام را تا زمان ظهور ايشان دانسته‌اند . احاديث اين گروه ، نتيجه‌اى همانند

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 296 ح 389 . اين گزارش ، داراى دو سند صحيح است . علّامه مجلسى در بارهء اين متن نوشته است : « در اين متن ، پافشارى زيادى بر ترك نام بردن شده است » . ايشان در ادامه ، توجيهاتى براى اين متن ذكر مىكند كه خالى از تكلّف نيست ( ر . ك : مرآة العقول : ج 4 ص 17 ) .